Trao đổi với phóng viên về mô hình sinh
hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học đang được triển khai hiệu quả
tại tỉnh Bắc Giang, ông Hà Huy Giáp - Trưởng phòng Giáo dục Tiểu học, Sở
GD&ĐT tỉnh Bắc Giang cho rằng, nếu được nhân rộng, đây sẽ là giải
pháp hữu hiệu nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường.
Dự giờ không còn ở vị trí cuối lớp
Trong khi dự giờ, chuyển từ thói quen quan sát việc dạy của giáo viên sang quan sát chi tiết
việc học của học sinh, từ thói quen dự giờ ở vị trí phía cuối lớp học
sang vị trí ở hai bên lớp học hoặc phía trên bục giảng.
PV: Hiện nay, công tác sinh hoạt
chuyên môn tại các cơ sở giáo dục của tỉnh Bắc Giang đang được triển
khai như thế nào, thưa ông?
Ông Hà Huy Giáp: Trước
đây, đa số các trường sinh hoạt chuyên môn truyền thống, hình thức tổ
chức phổ biến nhất là dự giờ và rút kinh nghiệm bài dạy. Hình thức sinh
hoạt chuyên môn này được tổ chức theo một quy trình tương đối thống
nhất.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy cách tổ chức
sinh hoạt chuyên môn như vậy đã bộc lộ những điểm chưa phù hợp, bởi nó
hạn chế sự tham gia tích cực của cán bộ quản lý và các giáo viên trong
nhà trường.
Nhận thấy hạn chế của hoạt động sinh hoạt
chuyên môn trong các trường tiểu học, năm học 2006-2007, Sở GD&ĐT
Bắc Giang đã thực hiện thí điểm sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài
học tại 5 trường tiểu học.
Trong quá trình thực hiện, Sở GD&ĐT
thường xuyên tổ chức các hội thảo, tập huấn về sinh hoạt chuyên môn với
sự giúp đỡ của các chuyên gia nước ngoài cùng chuyên gia của Vụ Giáo dục
Tiểu học, Bộ GD&ĐT nhằm định hướng, rút kinh nghiệm và đưa ra hướng
đi đúng nhất cho cách thức sinh hoạt chuyên môn mới.
Qua các hoạt động đó, cách thức tổ chức
sinh hoạt chuyên môn mới dần hình thành, được cán bộ quản lý và giáo
viên nhiệt tình tham gia thực hiện và góp ý xây dựng.
PV: Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về hình thức sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học?
Ông Hà Huy Giáp: Trong
sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, nhà trường phải xác định
mục đích nghiên cứu giờ dạy nhằm phát triển năng lực chuyên môn cho mỗi
giáo viên trên cơ sở mối quan hệ bình đẳng và hợp tác giữa các thành
viên. Vì vậy, bài dạy minh họa không đánh giá hay xếp loại giáo viên, mà
coi đó là cơ hội để các giáo viên nghiên cứu học tập, phát triển năng
lực chuyên môn cho bản thân và đồng nghiệp.
Trong khi dự giờ, chuyển từ thói quen
quan sát việc dạy của giáo viên sang quan sát chi tiết việc học của học
sinh, từ thói quen dự giờ ở vị trí phía cuối lớp học sang vị trí ở hai
bên lớp học hoặc phía trên bục giảng để quan sát được nét mặt, cử chỉ và
hành động của học sinh. Hạn chế việc ghi chép các hoạt động của giáo
viên mà ghi chép những vấn đề lưu ý trong hoạt động học của học sinh.
Sau dự giờ, mỗi giáo viên cần trả lời
được các câu hỏi: Khi nào học sinh tập trung học? Khi nào học sinh không
tập trung học? Lí do vì sao học sinh học hay không học? Cần phải làm gì
để giúp các em học tập trung?....
Khi thảo luận về giờ dạy chuyển từ thảo
luận về việc dạy của giáo viên sang thảo luận chi tiết về thực tế việc
học của học sinh. Các ý kiến cần tập trung làm rõ từng tình huống, từng
thời điểm em nào tập trung học, em nào chưa tập trung học (nên dùng minh
chứng từ các hình ảnh, clip của tiết học). Từ đó phân tích nguyên nhân
dẫn đến việc học hay không học của học sinh và nêu suy nghĩ làm thế nào
để giúp các em học tập thực sự.
Người dự giờ không đưa ra gợi ý cách dạy
hay chỉ ra hạn chế về thời gian, nội dung, kiến thức, tiến trình lên
lớp... mà nên trao đổi những gì mình đã học được qua dự giờ học đó.
Người chủ trì trong buổi sinh hoạt chuyên môn cần tạo cơ hội cho từng
giáo viên được phát biểu ý kiến thẳng thắn và cụ thể về bài dạy, hạn chế
việc gợi ý hoặc tóm tắt các ý kiến phát biểu, có như vậy họ mới học tập
được nhiều hơn.
Lắng nghe và chia sẻ cùng đồng nghiệp
PV: Việc sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học đã đem đến những thay đổi như thế nào trong công tác giảng dạy?
Ông Hà Huy Giáp: Với
cách làm như trên, mô hình sinh hoạt chuyên môn mới đã trở thành một
hoạt động có sức hấp dẫn, thu hút được tất cả các cán bộ quản lý và giáo
viên trong trường tiểu học tham gia tích cực.
Cán bộ quản lý hiểu được mục đích, ý
nghĩa và tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên môn mới, mạnh dạn thay đổi
và điều chỉnh những thói quen không có ý nghĩa của giáo viên trong sinh
hoạt chuyên môn truyền thống.
Trong dự giờ, thảo luận giáo viên có thói
quen quan sát, chia sẻ ý kiến chi tiết về việc học của học sinh nên họ
có nhiều kinh nghiệm để thao tác với chương trình, sách giáo khoa, sách
giáo viên và tài liệu, quyết định khi nào cần can thiệp và can thiệp như
thế nào vào việc học của học sinh.
Đa số giáo viên sẵn sàng tham gia vào
việc dạy minh họa, biết thiết kế các hoạt động học tập sâu, có ý nghĩa
và loại bỏ các hoạt động không cần thiết, có khả năng quan sát và bao
quát lớp học, điều chỉnh cách dạy thích hợp trên lớp để giúp học sinh
học tập thực sự.... Đặc biệt, sau các buổi sinh hoạt chuyên môn, giáo
viên đã mạnh dạn vận dụng các kinh nghiệm học được vào dạy học hàng
ngày.
Các em học sinh hứng thú tham gia học tập
và học tập sâu, biết lắng nghe và chia sẻ với bạn bè trong lớp, thói
quen học nhóm, học tập cộng tác được hình thành, phát triển một cách tự
nhiên.
PV: Với kinh nghiệm tích lũy trong
quá trình thực hiện, ông có thể chia sẻ về việc làm sao để hoạt động
sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học đạt được hiệu quả tốt nhất?
Ông Hà Huy Giáp: Đối với
Sở GD&ĐT, đặc biệt là Phòng Giáo dục Tiểu học phải tiên phong trong
lĩnh vực này. Trong các hoạt động chỉ đạo chuyên môn như thanh tra,
kiểm tra, thi giáo viên dạy giỏi, đánh giá giáo viên, đánh giá nhà
trường... phải gắn tư tưởng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
nghiên cứu bài học vào nội dung đánh giá.
Cán bộ sở, phòng GD&ĐT tăng cường đối
thoại với trường tiểu học để chỉ đạo, giảm bớt khó khăn về thời gian,
hồ sơ sổ sách, các hoạt động quản lý không cần thiết, giảm các cuộc họp
mang tính hành chính... nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tham
gia sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học.
Phòng Giáo dục Tiều học Sở GD&ĐT Bắc
Giang đã trực tiếp tham gia dự giờ, phân tích bài học cùng 100% cán bộ
quản lý và giáo viên là tổ trưởng, tổ phó và cốt cán ở các huyện, trực
tiếp viết tài liệu và tổ chức giảng tại các lớp tập huấn.
Hình thành đội ngũ cốt cán về tổ chức
sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học cùng với cán bộ sở, phòng
sâu sát và kịp thời tháo gỡ các khó khăn khi tổ chức sinh hoạt chuyên
môn theo nghiên cứu bài học cho các nhà trường hoặc khi trường cần nâng
cao chất lượng các buổi sinh hoạt chuyên môn.
Đối với các nhà trường, ban giám hiệu
nhất là hiệu trưởng phải thực sự thấy việc tổ chức các buổi sinh hoạt
chuyên môn theo nghiên cứu bài học là cần thiết để nâng cao chất lượng
giáo dục của nhà trường.
Với giáo viên, thường xuyên tham dự sinh
hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học ở trường, công khai bài học,
tích cực học hỏi từ đồng nghiệp, không ngại dạy để mọi người dự giờ,
luôn sẵn sàng học hỏi và chia sẻ với đồng nghiệp.
Trau dồi kỹ năng quan sát, nhận xét việc
học của học sinh. Đồng thời, thay đổi thói quen nhận xét đồng nghiệp chỉ
quan tâm vào các hạn chế mà thay vào đó là tăng cường nhận xét các ưu
điềm và những nội dung đã học được từ đồng nghiệp.
PV: Xin cảm ơn ông!